Bu Şehirde Herkes Bir Yerden Gelmiş

Bir kente ait olmak, orada doğmaktan mı geçer, yoksa orada bir hayat kurmaktan mı?

Kocaeli’de bir sofraya oturduğunuzda, karşınıza yalnızca yemekler çıkmaz. Bir ailenin nereden geldiğini, hangi yollardan geçtiğini, neleri geride bıraktığını da öğrenirsiniz.
Bir evde Karadeniz’in alışkanlıkları yaşar. Diğerinde Balkanlardan taşınmış bir tarif. Bir başka evde Kafkasya’dan kalma bir aile hikâyesi anlatılır. Kandıra’nın, Karamürsel’in, İzmit’in eski yerleşik aileleri ise bu toprağın kuşaktan kuşağa aktarılan hafızasını taşır.
Aynı apartmanda yaşar, aynı pazardan alışveriş yapar, aynı yollarda karşılaşırız. Fakat kapıların ardında birbirinden çok farklı geçmişler vardır.
Düşünüyorum da insan, doğduğu yerden ayrılırken gerçekten neleri yanında götürür?
Bir bavula kaç hatıra sığar?
Anneannesinin sesini, babasının oturduğu sandalyeyi, çocukluğunun geçtiği sokağı, bayram sabahlarının telaşını nasıl taşır insan?
Göç denildiğinde aklımıza önce şehirler, ülkeler, tarihler geliyor. Oysa göçün asıl hikâyesi insanların içinde yaşanıyor.
Bir yerden ayrılmak, yalnızca adres değiştirmek değildir.
İnsanın bildiği bütün sesleri geride bırakmasıdır. Çocukluğunun geçtiği kapıyı son kez kapatması, alıştığı sokaklardan uzaklaşması, bir daha göremeyeceği insanlarla vedalaşmasıdır.
Ve sonra hiç tanımadığı bir yerde yeniden başlaması…
Kocaeli, işte bu yeniden başlamaların şehri.
Sanayinin büyümesiyle Türkiye’nin dört bir yanından gelen işçiler, Balkanlardan ve Kafkaslardan gelen aileler, yıllardır bu topraklarda yaşayan insanlar… Hepsi kendi geçmişinden bir parça getirerek bu şehrin bugünkü hayatını oluşturmuş.
Bu nedenle Kocaeli’yi yalnızca fabrikalarıyla anlatmak bana hep eksik geliyor.
Fabrikanın kapısından giren işçinin de bir hikâyesi var çünkü.
Belki babası yıllar önce iş bulmak için gelmişti buraya. Belki annesi hiç tanımadığı bir mahallede komşusunun kapısını çalarak başlamıştı yeni hayatına. Belki ilk bayramlarını memleketlerinden uzakta geçirmişlerdi.
Sonra çocukları doğdu.
O çocuklar Kocaeli’nin okullarına gitti, sokaklarında oynadı, burada
arkadaşlıklar kurdu.
Babalarının memleketini yaz tatillerinde gördüler. Annelerinin anlattığı köyleri
fotoğraflardan tanıdılar.
Kendilerine nereli oldukları sorulduğunda ise cevap vermekte zorlandılar.
Çünkü insanın kökü bir yerde, hayatı başka bir yerde olabilir.
Ben en çok bu sorunun üzerinde duruyorum.

İnsan nerelidir?
Doğduğu yerden mi?
Anne babasının geldiği topraklardan mı?
Yoksa ilk kez kendisini ait hissettiği şehirden mi?
Belki de hepsinden biraz.
Bir insanın kimliğini tek bir şehir adıyla anlatmak mümkün değil.
Anneannesinden öğrendiği bir kelime, annesinin pişirdiği bir yemek,
babasının anlattığı bir çocukluk hatırası da onun kimliğine dâhildir.
Kocaeli’nin güzelliği biraz da burada.
Birbirinden farklı geçmişlerin aynı gündelik hayatın içinde buluşmasında.
Bir düğünde farklı yörelerin oyunlarının oynanmasında. Bir komşunun
diğerine hiç bilmediği bir yemeği öğretmesinde. Aynı sokakta farklı ağızların,
farklı geleneklerin, farklı aile hikâyelerinin duyulmasında.
Fakat bu çeşitliliği yaşatmak, yalnızca geçmişle övünmekten ibaret değil.
Çünkü şehirler büyürken insanların getirdiği kültürler de yavaş yavaş
unutulabiliyor.
Bir zamanlar aile büyüklerinin anlattığı hikâyeler artık dinlenmiyor. Eski
kelimeler kullanılmıyor. Sandıklardaki fotoğrafların kimlere ait olduğu
bilinmiyor.
Bir büyüğümüz hayattan ayrıldığında, onunla birlikte kaç hikâyenin de
sessizce kaybolduğunu çoğu zaman fark etmiyoruz.
Oysa bir şehrin hafızası yalnızca müzelerde, arşivlerde, tarihî binalarda
yaşamaz.
Mutfaklarda yaşar.
Bayram ziyaretlerinde, aile albümlerinde, mahalle sohbetlerinde, yaşlı bir
insanın çocukluğunu anlatırken kurduğu cümlelerde yaşar.
Bu yüzden Kocaeli’nin insanlarını daha çok dinlememiz gerektiğine
inanıyorum.
Kandıra’da ömrünü aynı köyde geçirmiş bir büyüğün anlatacakları da kıymetli,
yıllar önce başka bir ülkeden göç etmiş bir ailenin hatıraları da.
Gebze’de çalışarak hayat kuran bir işçinin hikâyesi de bu şehre ait,
Karamürsel’de çocuklarını büyüten bir anneninki de.
Bir şehri tanımak için yalnızca sokaklarını dolaşmak yetmiyor. İnsanlarının
geçmişine de kulak vermek gerekiyor.
Ve belki artık birbirimize yalnızca “Nerelisin?” diye sormayı bırakıp başka
sorular sormalıyız.
“Nereden geldiniz?”
“Buraya ilk geldiğinizde ne hissettiniz?”
“Memleketinizden yanınızda ne getirdiniz?”
“Çocuklarınıza hangi geleneği bırakmak istersiniz?”
İnanıyorum ki bu soruların cevaplarından koca bir şehir tarihi çıkar.
Üstelik kitaplarda yazmayan, resmî kayıtlarda bulunmayan, doğrudan insanın
kalbinde saklanan bir tarih.
Bugün Kocaeli’de yürürken gördüğümüz kalabalığa biraz da böyle bakmayı
deneyelim.
Yanımızdan geçen insanların yalnızca bugünkü hayatlarını değil, buraya
gelene kadar geçtikleri yolları da düşünelim.
Çünkü bir şehri şehir yapan, yalnızca üzerinde yükseldiği toprak değildir.
O toprağa getirilen hatıralar, kurulan sofralar, büyütülen çocuklar, öğrenilen
komşuluklar ve zamanla oluşan ortak yaşamdır.
Kocaeli’nin geçmişinde nice ayrılık, nice kavuşma, nice yeniden başlangıç var.
Şimdi bu şehirde doğan çocuklar, belki de dedelerinin hiç görmediği bir
geleceğe hazırlanıyor.
Ve yıllar sonra onlara da nereli oldukları sorulacak.
Kim bilir, belki cevapları yalnızca şu olacak:
“Biz Kocaeliliyiz.”
O cümlenin ardında ise birden fazla memleketin, birden fazla kuşağın, birden
fazla hayatın hikâyesi bulunacak.
Çünkü insanın geldiği yer köküdür. Yaşamayı seçtiği, emek verdiği, sevdiği ve
hatıralar biriktirdiği yer ise zamanla yurdu olur.
Kocaeli de nice insanın kökünü unutmadan kendisine yeni bir hayat kurduğu
şehir olmaya devam ediyor.
Ve bu şehirde anlatılmayı bekleyen daha çok hikâye var.

Nurgül Tunçcu
Kocaeli Life – Kocaeli’nin İçinden

Yorum yap

Sonraki Yazı Yükleniyor...
Yükleniyor

Signing-in 3 seconds...

Signing-up 3 seconds...