Boşanma sonrası ebeveynlik: Çocuğun zamanını değil, sorumluluğunu paylaşmak

Boşanma, iki yetişkin arasındaki eşlik ilişkisini sona erdirir ancak çocuk söz konusu olduğunda ebeveynlik ilişkisi devam eder. Üstelik ortak bir evin içinde yürütülmeyen ebeveynlik, boşanma sonrasında daha fazla planlama, iletişim ve iş birliği gerektirir. Bu nedenle temel soru, çocuğun hangi ebeveynle ne kadar zaman geçirdiğinden önce, çocuğun yaşamına ilişkin sorumluluğun nasıl paylaşıldığıdır.
Ebeveynliği yalnızca çocukla geçirilen zaman üzerinden değerlendirmek önemli bir yanılgıdır. Birlikte oyun oynamak, yemek yemek, parka gitmek veya tatile çıkmak elbette çocukla bağ kurmanın değerli parçalarıdır. Ancak ebeveynlik bunlardan çok daha fazlasını içerir. Çocuğun okul takvimini takip etmek, sağlık kontrollerini bilmek, ihtiyaçlarını önceden fark etmek, eğitim süreçlerine katılmak, sosyal ilişkilerini ve duygusal durumunu gözlemlemek de ebeveynliğin parçasıdır.
***
Bu sorumlulukların önemli bir bölümü görünmeyen zihinsel yük oluşturur. Bir işi yalnızca yapmak değil yapılması gerektiğini fark etmek, hatırlamak, planlamak ve sonucunu takip etmek de emektir. “Bana söyleseydin yapardım” yaklaşımı bu nedenle her zaman gerçek bir sorumluluk paylaşımı anlamına gelmez. Çünkü işi yapma sorumluluğu paylaşılmış olsa bile ne yapılacağını fark etme ve takip etme yükü hâlâ tek bir ebeveynde kalabilir. Sağlıklı bir ebeveynlik düzeninde amaç, bir ebeveynin diğerine görev vermesi değil, her iki ebeveynin de çocuğun ihtiyaçlarını bağımsız biçimde takip edebilmesidir.
Bu noktada “çocuğu görmek” ile “çocuğun hayatında ebeveyn olarak yer almak” arasındaki fark da önem kazanır. Çocukla geçirilen zaman, ilişkinin temelidir fakat ebeveynlik yalnızca birlikte geçirilen keyifli saatlerde gerçekleşmez. Çocuğun günlük yaşamının sorumluluğunu taşımak, onun hayatının olağan akışında da var olmayı gerektirir.
***
Boşanma sonrasında bir diğer güçlük, biten eşlik ilişkisiyle devam eden ebeveynlik ilişkisini birbirinden ayırabilmektir. Eşler arasında yaşanan kırgınlıklar ve çatışmalar gerçek olabilir ancak bunlar çocuğun ihtiyaçlarının önüne geçmemelidir. Çocuk, yetişkinler arasındaki ilişkinin taşıyıcısı, habercisi ya da arabulucusu haline getirilmemelidir. Eşlik ilişkisi sona ermiş olabilir; ebeveynlik sorumluluğu sona ermez.
Bu nedenle boşanma sonrasında hedefi “eşit zaman” üzerinden tanımlamak da yeterli değildir. Eşit zaman ile eşit sorumluluk aynı şey değildir. Çocuğun yaşam koşulları, ebeveynlerin çalışma düzenleri veya ihtiyaçları farklı zaman planlamalarını gerektirebilir. Buna karşın çocuğun eğitim, sağlık, bakım ve duygusal ihtiyaçlarının sorumluluğu adil biçimde paylaşılabilir. Belki de boşanmış ebeveynlerin kendilerine şu soruları sormaları daha işlevseldir:
* Çocuğumun günlük hayatında hangi sorumlulukları ben üstleniyorum?
* Hangi sorumlulukları farkında olmadan diğer ebeveyne bırakıyorum?
* Çocuğumun eğitim ve sağlık süreçlerini gerçekten takip ediyor muyum?
* Bana ne yapacağımın söylenmesini mi bekliyorum, yoksa ihtiyaçları kendim fark edip inisiyatif alıyor muyum?
* Çocuğum benim yanımda olmadığı zamanlarda da onun ebeveyni olmaya devam ediyor muyum?
* Eski eşimle yaşadığım sorunlar, ebeveynlik sorumluluğumu etkiliyor mu?
Bu soruların amacı suçluyu bulmak değil, ebeveynlik sisteminin nerede aksadığını fark etmektir.
Çünkü boşanma sonrasında ihtiyaç duyulan şey çocuğun hayatını iki yetişkin arasında matematiksel olarak bölmek değil; çocuğun hayatına ilişkin sorumluluğu iki yetişkin arasında adil biçimde yeniden örgütlemektir.
Çocuğun ihtiyacı yalnızca anne ve babasını görmek değildir. İhtiyacı; hayatında süreklilik gösteren, ihtiyaçlarını fark eden, sorumluluk alan ve onu yetişkinler arasındaki çatışmanın dışında tutabilen ebeveynlerdir. Bu nedenle belki de boşanma sonrasında sorulması gereken en önemli soru “Çocuğumla ne kadar zaman geçiriyorum?” değil, “Çocuğumun hayatının ne kadarını gerçekten sorumluluğum olarak görüyorum?” olmalıdır. Çünkü çocuklar yalnızca zamana değil süreklilik, güven, ilgi ve sorumluluk taşıyan bir ebeveynlik ilişkisine ihtiyaç duyar.

Bilge Baykuş Okulları
Adres: Alikahya Fatih Mah. Horasan Cad. No:25 İzmit/KOCAELİ
Telefon: 0 553 363 1166
Instagram: bilgebaykusokullari